Obezite hakkında okurken en sık karşılaşılan kavramlardan biri vücut kitle indeksidir. Kısaca VKİ olarak bilinen bu ölçüt, boy ve kiloya göre kişinin ağırlık durumunu sınıflandırmak için kullanılır. Basit bir hesaplama olduğu için evde de kolayca bulunabilir. Ancak VKİ'nin neyi gösterip neyi göstermediğini bilmek, sonucu doğru yorumlamak açısından önemlidir.
VKİ Nasıl Hesaplanır?
Vücut kitle indeksi, kilogram cinsinden vücut ağırlığının metre cinsinden boyun karesine bölünmesiyle hesaplanır. Formül şöyledir: VKİ = kilo (kg) / (boy (m) x boy (m)).
Örneğin 1,70 metre boyunda ve 95 kilogram ağırlığında bir kişi için önce boyun karesi alınır: 1,70 x 1,70 = 2,89. Ardından kilo bu sayıya bölünür: 95 / 2,89 ≈ 32,9. Bu kişinin VKİ değeri yaklaşık 32,9'dur.
VKİ Değerleri Ne Anlama Gelir?
Dünya Sağlık Örgütü'nün yetişkinler için kullandığı sınıflamaya göre değerler şöyle yorumlanır:
- 18,5'in altı: Zayıf
- 18,5 - 24,9: Normal kilolu
- 25 - 29,9: Fazla kilolu
- 30 - 34,9: 1. derece obezite
- 35 - 39,9: 2. derece obezite
- 40 ve üzeri: 3. derece (morbid) obezite
Bu aralıklar yetişkinler için geçerlidir. Çocuk ve ergenlerde yaşa ve cinsiyete göre hazırlanmış büyüme eğrileri kullanılır.
VKİ'nin Sınırları
VKİ pratik bir tarama aracıdır, ancak tek başına tanı koydurmaz. Hesaplama yalnızca boy ve kiloyu dikkate aldığı için kas kütlesi ile yağ kütlesini ayırt edemez. Kas oranı yüksek sporcularda VKİ olduğundan yüksek çıkabilir. Yaşlı bireylerde ise kas kaybı nedeniyle yağ oranı yüksek olduğu halde VKİ normal görünebilir.
Yağın vücutta nerede biriktiği de önemlidir. Karın bölgesinde biriken yağ, metabolik hastalıklarla daha yakından ilişkilendirilir. Bu nedenle hekimler VKİ'nin yanında bel çevresi ölçümü, kan tahlilleri ve genel sağlık durumunu da değerlendirir.
Obezite Cerrahisi Değerlendirmesinde VKİ
VKİ, obezite cerrahisi için yapılan değerlendirmede ilk bakılan ölçütlerden biridir. Genel kabul gören yaklaşıma göre VKİ değeri 40 ve üzerinde olan ya da 35 ve üzerinde olup obeziteye bağlı tip 2 diyabet, hipertansiyon veya uyku apnesi gibi sağlık sorunları bulunan kişiler cerrahi açısından değerlendirilebilir. Bazı durumlarda daha düşük değerlerde de değerlendirme yapılabilir.
Yine de VKİ tek başına karar vermek için yeterli değildir. Kişinin genel sağlık durumu, daha önce denediği yöntemler ve ameliyat sonrası yaşam değişikliklerine hazır olup olmadığı birlikte ele alınır. Tüp mide ameliyatı veya mide balonu gibi seçeneklerin size uygun olup olmadığına ancak sizi muayene eden hekim karar verebilir.
Sonuç
VKİ, kilonuzun sağlığınızı ne ölçüde etkileyebileceği konusunda fikir veren basit ve kullanışlı bir göstergedir. Hesapladığınız değer yüksek çıkıyorsa bunu bir başlangıç noktası olarak görün ve bir sağlık profesyoneliyle görüşün. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel değerlendirme için mutlaka bir hekime danışın.